Wist je dat een vrouwtjes konijn schijnzwanger kan zijn? Haar lichaam vertelt haar dat ze zich klaar moet gaan maken voor een nestje konijntjes terwijl ze helemaal niet zwanger is. In dit blog legt onze dierenarts uit hoe een schijnzwangerschap ontstaat, wat de symptomen zijn en wat je er tegen kunt doen.

Ontstaan

Een schijnzwangerschap kan alleen voorkomen bij geslachtsrijpe, niet gesteriliseerde voedsters (vrouwtjes konijnen). Een schijnzwangerschap zal vaak voorkomen nadat een ander konijn op een vrouwtje heeft “gereden” waardoor haar lichaam zich gaat voorbereiden op een zwangerschap. Vaak zie je een schijnzwangerschap ontstaat in de dagen na een koppeling. Tijdens het koppeling wordt de rangorde in een groep konijnen gezocht. Dit kan door op elkaar rijden. Niet alleen mannetjes doen dit, ook vrouwtjes zullen op andere vrouwtjes en mannetjes rijden.

Een konijn kan dus denken dat ze zwanger is nadat er op haar is gereden. Dit hoeft niet door een mannetje te gebeuren. Een voedster die op een andere niet gesteriliseerde voedster rijdt, kan ook een schijnzwangerschap veroorzaken. Het komt zelfs voor bij voedsters die helemaal alleen leven! Een voedster hoeft dus niet gedekt te worden om schijnzwanger te zijn.

Symptomen

konijn hooi

Een konijn dat nestmateriaal bij elkaar zoekt.

Tijdens een schijnzwangerschap zal het lichaam van een konijn zich klaar gaan maken op een nestje konijntjes terwijl ze niet zwanger is. Een schijnzwangerschap geeft dezelfde symptomen als een normale zwangerschap.

  • Een voedster gaat een nestje bouwen van alles dat ze maar kan vinden. Stro, hooi, kranten, handdoeken, alles dat ze voor handen heeft. Heb je niet veel materiaal in het hok liggen is het aan te raden de voedster een veilige plek (een doos bijvoorbeeld) en nestmateriaal (hooi of stro) te geven.
  • Een voedster gaat zichzelf kaalplukken. De voedster zal haar van haar borst en buik trekken en dat gebruiken om het nest mee te bekleden. Je kunt dus kale plekken zien op de borst en de buik van je konijn.
  • Een voedster kan vergrote melkklieren krijgen. De melkklieren kunnen door de hormonen gaan opzwellen.
  • Een voedster kan haar nestje agressief gaan verdedigen. Laat je voedster en haar nestje met rust. Ze zal er na een verloop van tijd niet meer naar omkijken, dan kun je het veilig opruimen.

Verschillen

Het grootste verschil tussen een normale zwangerschap en een schijnzwangerschap is dat bij een schijnzwangerschap het lichaam van een voedster zich klaarmaakt op een nestje konijntjes terwijl ze niet zwanger is. Het andere grote verschil is dat een schijnzwangerschap veel korter duurt dan een normale zwangerschap. Een schijnzwangerschap duur doorgaans 16-18 dagen in tegenstelling tot de 31-32 dagen van een normale zwangerschap.

Wat moet ik doen?

nestje

Close-up van een nestje.

Geef je voedster een veilige plek (bijvoorbeeld een doos) en nestmateriaal (stro, hooi, kranten). Nog belangrijker: laat haar met rust. Als je te snel het nestje wilt opruimen kan ze agressief naar je uithalen en zal ze opnieuw een nestje gaan bouwen. Door het vele plukken van haar vacht om het nestje mee te bekleden kan ze kale plekken krijgen. Na 16-18 dagen is de schijnzwangerschap voorbij en zal ze niet meer naar het nest omkijken. Je kunt dan het nest opruimen en weggooien.

Hoe kan ik schijnzwangerschap voorkomen?

Een schijnzwangerschap kan alleen voorkomen bij niet gesteriliseerde voedsters. De oplossing is dus je voedster laten steriliseren. Het is altijd verstandig om een voedster te laten steriliseren. Gesteriliseerde en gecastreerde konijnen zijn gezonder en leven langer. Het risico van baarmoeder, baarmoederhals en borstkanker in voedsters is erg hoog en wordt steeds hoger hoe ouder het konijn is. Uit onder zoek blijkt dat 4% van alle voedsters tussen 2 en 3 jaar een vorm van baarmoeder kanker heeft. Tegen de tijd dat ze tussen 5 en 6 jaar oud zijn is dit gestegen naar 80% (Greene, 1958)! Het maakt geen verschil of ze een nestje heeft gehad of van welk ras ze is (Adams, 1962). Door het steriliseren van je voedster is de kans dat ze een hormoon gerelateerde kanker krijgt vrijwel verdwenen. Een schijnzwangerschap kan zelfs een teken zijn dat een konijn een vorm van baarmoeder of baarmoederhalskanker heeft. Meer informatie over het belang van het castreren en het steriliseren van je konijnen kun je lezen in dit blog.

Bronnen

Greene, HSN 1958 Adenocarcinoma of the uterine fundus in aged rabbits. Am J. Pathol. 68: 653-56

Adams, WM Jr 1962 The natural history of adenocarcinoma of the uterus in the Phipps rabbit colony. N. Med. Sci Thesis, Henry Phipps Institute, Univ of Pennsylvania, Philadelphia.